Tại sao USD giảm giá?

October 22, 2009 | In trang này

Có rất nhiều nguyên nhân khiến đồng USD giảm giá sâu như hiện nay. Tuy vậy, không có khả năng đồng USD sẽ sụp đổ.

Ngày 05/03, chỉ số USD so với 6 loại tiền tệ lớn khác lên mức 89,11; mức cao nhất trong năm nay. Từ đó đến nay, chỉ số này liên tục giảm. Ngày 20/10, chỉ số này rơi xuống mức 75,24; mức thấp nhất trong hơn 1 năm.

Điều này không đồng nghĩa với việc đồng USD sụp đổ ngay lập tức hay đáng để lo lắng. Các công ty xuất khẩu Mỹ, với những sản phẩm ngày một tăng tính cạnh tranh tại nước ngoài, hiện đang hài lòng với đồng USD yếu.

Những công ty nội địa lại có thái độ khác hẳn bởi giá hàng hóa nhập khẩu ngày một tăng cao. Đối tượng khác mừng vui khi đồng USD yếu chính là khách du lịch người châu Âu, những người đang sở hữu đồng euro mạnh, họ có thể mua nhiều hàng hóa hơn trong những chuyến du lịch đến Mỹ.

Tuy nhiên việc đồng USD liên tục hạ giá khiến Nga và Trung Quốc, những nước nắm dự trữ bằng đồng USD, không khỏi đau đầu và tính đến việc chuyển dự trữ ngoại tệ của họ ra đồng tiền khác ngoài USD. Không chỉ hai nước này, chính Brazil và nhiều nước khác cũng lo lắng về sự tăng giá của đồng nội tệ nước họ so với đồng USD.

Nỗi lo về đồng USD không hề mới mẻ. Trước khi tình trạng thắt chặt tín dụng bắt đầu, nhiều người lo lắng về đồng USD sụp đổ và lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ tăng, đó là khi nhà đầu tư nước ngoài chỉ trích Mỹ về việc thâm hụt ngân sách tăng quá cao và có thể dẫn đến khủng hoảng kinh tế.

Thay vào đó, khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn và tình trạng vay nợ trầm trọng của các tổ chức tài chính đẩy thế giới vào thời kỳ suy thoái kinh tế trầm trọng nhất từ Đại Khủng hoảng 1930.

Suy thoái kinh tế, nhập khẩu Mỹ giảm mạnh khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, mất cân bằng thương mại tăng cao, thâm hụt tài khoản vãng lai giảm. Thế nhưng mỉa mai thay, đồng USD trong lúc đó lại suy yếu.

Lời giải thích đơn giản nhất cho việc đồng USD mất giá chính là việc nhà đầu tư muốn tránh rủi ro. Thời điểm khi giá của các loại tài sản có độ rủi ro cao đi xuống, USD tăng giá. Khi giá của các loại tài sản trên tăng lên, USD hạ giá. Đồng USD đã hạ giá liên tục từ tháng 3/2009, cùng thời gian trên, thị trường chứng khoán tăng điểm mạnh.

Chính nhà đầu tư Mỹ cùng góp phần đẩy cao mối quan hệ trên. Năm 2008, khi quá lo lắng về thị trường tài chính, nhà đầu tư Mỹ đã gửi tiền ra nước ngoài, mùa hè năm nay, lượng tiền trên trở lại bởi kỳ vọng kinh tế toàn cầu đang hồi phục.

Dù việc nhà đầu tư muốn tránh rủi ro có thể là một yếu tố, việc coi đồng USD như công cụ trú ẩn an toàn có vẻ không mấy hợp lý. Trên thực tế, việc một số yếu tố căn bản của kinh tế Mỹ yếu đi đã tạo ra xu thế giảm giá đối với đồng USD.

Có người nói đến thâm hụt ngân sách Mỹ dự kiến tương đương 13,5% GDP trong năm nay. Hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy chính quyền Tổng thống Obama có kế hoạch giảm thâm hụt ngân sách và kế hoạch cải tổ ngành y tế mới đây có thể khiến thâm hụt ngân sách tiếp tục.

Thế nhưng nếu nhà đầu tư nước ngoài lo lắng quá nhiều như vậy, tại sao việc USD hạ giá không diễn ra cùng lúc với việc lợi tức trái phiếu tăng cao? Một lý do cho việc này có thể là FED đã mua quá nhiều nợ như một phần trong chương trình nới lỏng định lượng. Điều này đã giúp lợi tức trái phiếu giảm.

Yếu tố cung cầu có thể giải thích cho điều này. Năm trước, thị trường thiếu USD bởi nhà đầu tư cần USD để đáp ứng nhu cầu thanh khoản. Năm nay, biện pháp nới lỏng định lượng đang khiến USD và bảng Anh tràn ngập thị trường, và chính điều này khiến cả hai đồng tiền trên giảm giá.

Việc sử dụng biện pháp nới lỏng định lượng tạo ra nhiều vấn đề đối với Ngân hàng Trung ương khi họ tính đến chính sách thoái lui. Việc áp dụng chính sách thoái lui quá sớm có thể khiến lợi tức trái phiếu tăng cao trừ khi khả năng tài khóa được cải thiện rõ rệt. Thế nhưng nếu kéo dài việc sử dụng chính sách nới lỏng định lượng có thể khiến đồng USD suy yếu.

Nhà hoạch định chính sách kinh tế Mỹ khó có thể làm được điều gì để nâng giá đồng nội tệ ngay cả khi họ thật sự muốn. Lợi tức trái phiếu chính phủ thấp không hỗ trợ đồng USD. Trong 12 tháng tới, FED không thể nâng lãi suất cơ bản đồng USD từ mức thấp kỷ lục hiện nay.

Thế nhưng thật khó để tìm thấy thời kỳ tương đồng trong lịch sử. Một chính phủ nợ nước ngoài chồng chất, thâm hụt ngân sách cao chưa tạo được nhiều bước tiến trong việc kiểm soát ngân sách nay lại đang cung tiền tràn ngập thị trường.

Việc thiếu một loại tiền tệ đủ khả năng thay thế cho đồng USD đồng nghĩa với việc dù USD có trượt giá, vị thế của USD trong vai trò đồng tiền dự trữ của thế giới không chịu nhiều rủi ro.

Dù vậy hệ thống có thể thay đổi theo cách khác. Thay đổi đó có thể là khi thế giới thích nghi với đồng USD yếu, các đồng tiền trên thế giới giao dịch trong biên độ hoặc các chủ nợ nước ngoài muốn Mỹ phát hành trái phiếu bằng đồng tiền khác.

Theo Economist -CafeF

Người viết: maxi-winter ·

Chia sẻ với bạn bè qua :